Ο τρίτος στο τραπέζι

Λες σε έναν φίλο κάτι που έχει σημασία για σένα. Στη μέση, το βλέμμα του πέφτει στο κινητό. «Συνέχισε, σε ακούω», λέει, ενώ σκρολάρει. Συνεχίζεις, αλλά κάτι έχει ξεφουσκώσει. Οι περισσότεροι έχουμε βρεθεί και στις δύο πλευρές αυτής της στιγμής. Υπάρχει μάλιστα και λέξη γι' αυτό: phubbing, από το «phone» (κινητό) και το «snubbing» (αγνόηση).

Τι είναι το phubbing

Phubbing σημαίνει να δίνεις προσοχή στο κινητό σου αντί για τον άνθρωπο που είναι μαζί σου. Είναι να ελέγχεις ένα μήνυμα στη μέση μιας κουβέντας, να σκρολάρεις στο τραπέζι, να ρίχνεις μια ματιά στις ειδοποιήσεις ενώ κάποιος σου μιλάει, ή να κρατάς το κινητό στο χέρι «για καλό και για κακό». Σε αυτόν που το κάνει σπάνια μοιάζει αγένεια, γιατί κάθε ματιά είναι τόσο σύντομη. Σε αυτόν που βρίσκεται απέναντι συχνά λέει: κάτι άλλο είναι πιο ενδιαφέρον από σένα αυτή τη στιγμή.

Συμβαίνει παντού: σε ζευγάρια στον καναπέ, σε φίλους στην καφετέρια, σε γονείς και παιδιά στο τραπέζι και σε συσκέψεις στη δουλειά.

Ένα πείραμα στο τραπέζι

Στον Καναδά, ερευνητές κάλεσαν πάνω από 300 ανθρώπους να φάνε σε ένα εστιατόριο με φίλους ή οικογένεια. Σε κάποιες παρέες ζήτησαν να έχουν τα κινητά πάνω στο τραπέζι. Σε άλλες να τα βάλουν μακριά. Κανείς δεν ήξερε ότι η μελέτη αφορούσε τα κινητά.

Όσοι είχαν τα κινητά στο τραπέζι απόλαυσαν λιγότερο το γεύμα. Ένιωθαν πιο αφηρημένοι και, απρόσμενα, λίγο πιο βαριεστημένοι. Η διαφορά δεν ήταν τεράστια, αλλά προήλθε από ένα συνηθισμένο δείπνο. Σε μια δεύτερη μελέτη, άνθρωποι που παρακολουθήθηκαν για μια εβδομάδα χαίρονταν λιγότερο τον χρόνο με άλλους όποτε χρησιμοποιούσαν το κινητό τους στη διάρκειά του.

Ενδιαφέρον είναι ότι ένα κινητό που απλώς βρίσκεται εκεί, χωρίς να το αγγίζεις, δεν φαίνεται να «τρώει» την πνευματική σου ενέργεια. Ο οδηγός μας Η προσοχή σου, ένα swipe τη φορά εξηγεί αυτή την έρευνα. Αυτό που αλλάζει τη στιγμή είναι να το χρησιμοποιείς ενώ κάποιος είναι μαζί σου.

Τι κάνει στα ζευγάρια

Σε μια αμερικανική μελέτη με ζευγάρια, το 46% είπε ότι ο/η σύντροφός του/της το κάνει phubbing, και σχεδόν 1 στους 4 είπε ότι αυτό προκαλούσε συγκρούσεις στη σχέση. Όσοι ένιωθαν πιο συχνά παραμελημένοι ήταν λιγότερο ικανοποιημένοι με τη σχέση τους.

Μια ανάλυση του 2025 συγκέντρωσε 52 μελέτες με σχεδόν 20.000 ανθρώπους για το phubbing ανάμεσα σε συντρόφους. Συνολικά, το να σε αγνοεί ο/η σύντροφός σου για το κινητό συνδεόταν με μικρότερη ικανοποίηση από τη σχέση, λιγότερη εγγύτητα και οικειότητα, και περισσότερες συγκρούσεις και ζήλια. Μια άλλη ανασκόπηση 83 μελετών βρήκε ότι οι επιπτώσεις ήταν πιο έντονες στους εφήβους απ' ό,τι στους ενήλικες.

Οι περισσότερες μελέτες είναι στιγμιότυπα, οπότε είναι πιθανό τα ζευγάρια που ήδη απομακρύνονται να πιάνουν και περισσότερο το κινητό. Το μοτίβο όμως είναι σταθερό και ταιριάζει με όσα περιγράφουν οι άνθρωποι: δεν πληγώνει η μία ματιά, αλλά η αίσθηση ότι έρχεσαι συχνά δεύτερος/η μετά από μια οθόνη.

Γιατί το κάνουμε

Σχεδόν κανείς δεν το κάνει από αγένεια. Τα κινητά είναι σχεδιασμένα να μας τραβούν πίσω: μια δόνηση, ένα κόκκινο σήμα, ένα feed που δεν τελειώνει. Μια παύση στην κουβέντα, μια στιγμή βαρεμάρας ή μια λίγο αμήχανη σιωπή αρκούν για να απλώσουμε το χέρι. Πολλοί νιώθουν επίσης ότι πρέπει να είναι διαθέσιμοι συνέχεια, για τη δουλειά, για την οικογένεια, για το group chat. Και μόλις ένας στο τραπέζι πιάσει το κινητό, οι άλλοι συνήθως ακολουθούν, οπότε εξαπλώνεται.

Γονείς και παιδιά

Τα παιδιά το προσέχουν κι αυτά. Πολλά περιγράφουν το ίδιο που περιγράφουν οι ενήλικες: έναν γονιό που είναι «εκεί αλλά όχι εκεί» στο φαγητό, στην παιδική χαρά ή την ώρα του ύπνου. Κάποια αντιδρούν ζητώντας πιο δυνατά προσοχή, άλλα τα παρατάνε και πιάνουν τη δική τους οθόνη. Και δεν φταίνε μόνο οι γονείς: και οι έφηβοι κάνουν phubbing στους γονείς τους. Ένας κοινός οικογενειακός κανόνας λειτουργεί καλύτερα από το να κάνει η μία γενιά κήρυγμα στην άλλη.

Το συμπέρασμα

Το phubbing είναι μικρό σε κάθε στιγμή και μεγάλο με τον καιρό. Τα καλά νέα είναι ότι είναι από τις πιο εύκολες συνήθειες με το κινητό να αλλάξει, γιατί η λύση είναι ορατή και κοινή. Μερικές ιδέες:

Κινητά μακριά στο φαγητό. Όχι ανάποδα πάνω στο τραπέζι, αλλά στην τσέπη, στην τσάντα ή σε άλλο δωμάτιο. Κάν' το κανόνα για όλους, και για τους ενήλικες.

Πες το δυνατά. Αν πραγματικά πρέπει να δεις κάτι, πες το: «Συγγνώμη, πρέπει να απαντήσω σε αυτό, είναι η μαμά μου». Μετατρέπει την αγνόηση σε μια σύντομη, ειλικρινή παύση.

Πρόσεξε την κίνηση του χεριού. Όταν νιώθεις την παρόρμηση στη μέση μιας κουβέντας, ρώτα τον εαυτό σου από τι ξεφεύγεις: βαρεμάρα, αμηχανία ή απλή συνήθεια.

Μίλα γι' αυτό, με ευγένεια. Αν νιώθεις ότι σε αγνοούν, πες πώς νιώθεις αντί να κατηγορήσεις: «Μου λείπεις όταν είμαστε και οι δύο στα κινητά».

Αν η χρήση του κινητού έχει γίνει συχνή αιτία συγκρούσεων στη σχέση ή στην οικογένειά σου, ένας θεραπευτής ζεύγους ή οικογένειας μπορεί να σας βοηθήσει να βρείτε κανόνες που λειτουργούν για όλους.

Εκπαιδευτική καθοδήγηση, όχι διάγνωση ή ιατρική φροντίδα.